ΤΖΑΜΙΑ, ΤΕΚΕΔΕΣ ΚΑΙ ΤΟΥΡΜΠΕΔΕΣ ΣΤΟ ΝΟΜΟ ΧΑΝΙΩΝ

Του Μανώλη Μανούσακα
Εκδόσεις ΕΡΕΙΣΜΑ

Τα οθωμανικά μνημεία του Νομού Χανίων, αναπόσπαστο τμήμα της πολιτιστικής μας κληρονομιάς, παρουσιάζονται στο βιβλίο αυτό του Μανώλη Μανούσακα.
Στον πρόλογο του βιβλιου ο συγγραφέας αναφέρει για την έκδοση: "Η παρούσα εργασία -ανκαι προΪόν πολυετούς έρευνας και εμπειρίας- με κανένα τρόπο δεν καλύπτει πλήρως το αντικείμενο των θρησκευτικών μνημείων στα Χανιά, ή των μνημείων που χρησιμοποιήθηκαν τια τους μουσουλμάνους για τα θρησκευτικά τους καθήκοντα. Αποτελεί όμως μια πρώτη συγκέντρωση διάσπαρτου υλικού, πληροφοριών - κάποιες από τις οποίες ήταν προφορικές- καθώς και οπτικού υλικού που είχα την τύχη και την ευκαιρία να συγκεντρώσω τα τελευταία 20 χρόνια.
Τα μουσουλμανικά μνημεία στο Νομό Χανίων - ένα κλάσμα συνόλου που υπήρχε στην Κρήτη- υπήρξαν για μεγάλο διάστημα αντικείμενα πολιτισμικής βεντέτας μεταξύ δύο λαών (Ελλήνων και Τούρκων) με πολύ σημαντικότερες δυστυχώς απώλειες από την άλλη πλευρά του Αιγαίου. Αυτό δείχνει ν' αλλάζει στις μέρες μας επ' ωφελεία όχι μόνο των δύο λαών και της εθνικής και πολιτιστικής μας αυτοχνωσίας, αλλά και για τον παγκόσμιο πολιτισμό. Ελπίζω τα μνημεία αυτά να τύχουν πιο ενδελεχούς μελέτης μελλοντικά, καλλιεργώντας και τα αισθητικά μας κριτήρια γενικότερα". 

ΑΠΟ ΤΟΥ ΝΕΙΛΟΥ ΜΕΧΡΙ ΤΟΥ ΔΟΥΝΑΒΕΩΣ, Τόμοι Β1, Β2

του Θεόδωρου Χατζηπαναγιώτη
Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης Το Χρονικό της ανάπτυξης του ελληνικού επαγγελματικού θεάτρου στο ευρύτερο πλαίσιο της Ανατολικής Μεσογείου, από την ίδρυση του ανεξάρτητου κράτους ώς τη Μικρασιατική Καταστροφή. Τόμοι Β1-Β2: «Σημαιοφόροι ιεραπόστολοι του εθνισμού...», 1876-1897

Ο Τόμος Β΄ συνεχίζει τη δημοσίευση των πορισμάτων του σχετικού με την ιστορία του νεοελληνικού θεάτρου ερευνητικού προγράμματος που διεξάγεται στο Ινστιτούτο Μεσογειακών Σπουδών του Ρεθύμνου από το 1988, κάτω από τη διεύθυνση του συγγραφέα. Στις δυόμισι χιλιάδες ελληνόφωνες παραστάσεις του πρώτου τόμου, έρχονται τώρα να προστεθούν άλλες δεκατρεισήμισι χιλιάδες, για να οδηγήσουν τη διερεύνηση της δραστηριότητας των εγχώριων επαγγελματιών της σκηνής ως το τέλος του 19ου αιώνα. Tο Χρονικό που προκύπτει από τη σύνθεση όλων αυτών των στοιχείων σε μια ενιαία αφήγηση καταγράφει την πρώτη ακμή του νεοελληνικού θεάτρου, κατά τους χρόνους της πρώιμης προσπάθειας αστικού εκσυγχρονισμού της χώρας κάτω από την ηγεσία του Χαρίλαου Τρικούπη. Ιδιαίτερη προσοχή δίνεται στην ανανέωση του δραματολογίου με τη βοήθεια της μεγάλης ηθογραφικής επανάστασης στις τάξεις των εγχώριων συγγραφέων και των προσπαθειών υπέρβασης των πρώτων λαογραφικών αναζητήσεων για την πραγματοποίηση κάποιων τολμηρών πειραματισμών στο χώρο της αστικής ηθογραφίας. Σημαντικό στοιχείο της ακμής αυτής αποτελεί και η ενηλικίωση της τέχνης του εγχώριου ηθοποιού, με την εγκαθίδρυση, από τη μια μεριά, του συστήματος του βεντετισμού και με την παράλληλη εμφάνιση μιας πρώτης σειράς θεωρητικών κειμένων για την υποκριτική. Αναπόσπαστο μέρος της άνθησης αποτελεί και η ανάπτυξη των λαϊκών θεαμάτων της Παντομίμας, του Φασουλή και του Καραγκιόζη, η δραστηριότητα των οποίων ενσωματώνεται για πρώτη φορά εδώ στο σύνολο της ιστορίας του θεάτρου. Πεδίο γόνιμης σύνθεσης όλων των παραπάνω διεργασιών αναδείχτηκε τελικά το πανελλήνιο αίτημα για την ίδρυση Εθνικού Θεάτρου, ένα κίνημα που πέρασε στο στάδιο της πραγμάτωσης πριν κλείσει ο αιώνας.
ISBN 978-960-524-379-1 | 20 X 28 εκ. | 1020 σελ. | σετ 2 τόμων | Λιανική τιμή: € 80,00

ΟΙ ΟΜΟΡΦΟΤΕΡΕΣ ΠΑΡΑΛΙΕΣ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ

των Alberta Galla – Michele Buonsanti 

Εκδόσεις Mystis

Ο χρήσιμος αυτός οδηγός βοηθάει τον αναγνώστη να ανακαλύψει τις ομορφότερες παραλίες της Κρήτης. Παραλίες ήσυχες, σχεδόν κρυφές, χωρίς ομπρέλες και ξαπλώστρες, που διαθέτουν όμως αυτό που πρέπει να διαθέτει μια παραλία: πεντακάθαρα νερά.

Για να φτάσετε σε πολλές από αυτές, πρέπει να αφήσετε το αυτοκίνητό σας και να περπατήσετε. Όπως λένε όμως αυτοί που ξέρουν: «όσο πιο δύσκολα φτάνεις σε μια παραλία, τόσο ομορφότερη είναι». Θα χρειαστείτε λοιπόν έναν καλό χάρτη, διάθεση για περιπέτεια, λαχτάρα να εξερευνήσετε το νησί, καθώς και το βασικό εξοπλισμό και προμήθειες για τα δύσβατα μονοπάτια και τις εκδρομές που παρουσιάζονται.

«Διαλέξαμε», λένε οι συγγραφείς «ιδανικές τοποθεσίες και προσπαθήσαμε να δώσουμε όλες τις απαραίτητες πληροφορίες για να πάτε εκεί. Την ίδια στιγμή, σκοπός μας ήταν να μεταφέρουμε στους αναγνώστες μας κάποιες από τις πρώτες μας εντυπώσεις όταν ανακαλύψαμε τα γοητευτικά αυτά μέρη για πρώτη φορά».

Πολλές από τις παραλίες βρίσκονται κοντά σε θέσεις ιστορικού ή θρησκευτικού ενδιαφέροντος. Έτσι αναφέρονται οι μινωικοί, δωρικοί, ελληνικοί και ρωμαϊκοί αρχαιολογικοί χώροι, οι εκκλησίες της βυζαντινής περιόδου, καθώς και οι οχυρώσεις και τα φρούρια που μαρτυρούν τη μακρά περίοδο της Βενετοκρατίας.

Για να δοθεί μια πλήρης εικόνα των ακτών του νησιού, ο οδηγός αναφέρει επίσης τις «γνωστές» παραλίες, ή τουλάχιστον εκείνες που δεν είναι εντελώς «κρυφές».

Ο οδηγός αυτός απευθύνεται κυρίως σε «αληθινούς περιηγητές», που προτιμούν ν' αποφεύγουν τα πλήθη και να κάνουν το δικό τους, και δεν θα ενδώσουν ποτέ στους πειρασμούς των κοινότυπων οργανωμένων τουριστικών πακέτων.

Το βιβλίο κυκλοφορεί επίσης και στα: αγγλικά, γαλλικά, γερμανικά, ιταλικά, ρωσικά.

ΟΙ ΠΙΟ ΩΡΑΙΕΣ ΕΚΔΡΟΜΕΣ ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ

των Alberta Galla – Michele Buonsanti

Εκδόσεις Mystis

Ένας ιδιαίτερα εύχρηστος οδηγός στον οποίο περιλαμβάνονται είκοσι εκδρομές που εξερευνούν τα πιο προσιτά και λιγότερο γνωστά φαράγγια της Κρήτης, αγγίζουν σύντομα τμήματα του ευρωπαϊκού μονοπατιού Ε4, και προτείνουν χαλαρωτικές πεζοπορίες, που παρουσιάζουν ενδιαφέρον από βοτανολογικής άποψης ή επειδή συνδέονται με αρχαιολογικούς χώρους προσβάσιμους μόνο με τα πόδια.

Κάθε φαράγγι έχει τη δική του φυσιογνωμία που εκδηλώνεται σιγά-σιγά όσο κάποιος εισχωρεί στον πυρήνα του, προκαλεί εναλλαγή συναισθημάτων και θαυμασμό που ανανεώνεται σε κάθε εποχή του χρόνου.

Στην αρχή κάθε διαδρομής υπάρχει ένας χρήσιμος πίνακας που δίνει συνοπτικά χρήσιμες πληροφορίες για την εξερεύνηση του φαραγγιού, όπως: διάρκεια διαδρομής, καταλληλότητα για παιδιά, προμήθειες που θα χρειαστούν κλπ.

«Έχοντας να κάνουμε» λένε οι συγγραφείς με αυτό το είδος πεζοπορίας, είχαμε την ευκαιρία να γνωρίσουμε και να βιώσουμε τρία διαδοχικά στάδια. Στην αρχή την προσδοκία που περιλαμβάνει την προετοιμασία, όπως τον εντοπισμό του προορισμού και την εκ των προτέρων αξιολόγηση των δύσκολων σημείων. Στη συνέχεια τη δράση που γεννά ενθουσιασμό γιατί τελικά ζούμε την εμπειρία. Στο τέλος την ικανοποίηση ότι φέραμε σε πέρας το σχέδιό μας: το φαράγγι κατακτήθηκε, η εκδρομή ολοκληρώθηκε».

Το βιβλίο κυκλοφορεί επίσης και στα: αγγλικά, γαλλικά, γερμανικά, ιταλικά, ρωσικά.

ΜΑΡΟΥΛΑΣ ΡΕΘΥΜΝΟΥ Αναψηλάφηση μιας μακραίωνης πορείας στο χρόνο

Του Ηλία Κοπανάκη

Το βιβλίο «Μαρουλάς Ρεθύμνου, Αναψηλάφηση μιας μακραίωνης πορείας στον χρόνο» του Ηλία Ν. Κοπανάκη, είναι ένα σεργιάνισμα στην τοπική ιστοριογραφία της περιοχής του Ρεθύμνου, από την μινωική εποχή μέχρι της μέρες μας. Μέσα από την ματιά του συγγραφέα για ένα χωριού, διαγράφεται η πορεία ολόκληρου του νομού και του νησιού, μέσα από τις πληθυσμιακές, κοινωνικές και λοιπές μεταβολές και γεγονότα στην περιοχή.

Ο Μαρουλάς, χωριό στα νοτιοανατολικά της πόλης του Ρεθύμνου και μόλις 9 χλμ. από αυτήν, αποτελεί ένα τυπικό δείγμα παραδοσιακού χωριού. Έχει ανακηρυχθεί από την Πολιτεία εξ ολοκλήρου διατηρητέος οικισμός, καθώς διατηρεί αναλλοίωτα αρχιτεκτονικά στοιχεία και αλλά δείγματα ζωής περασμένων αιώνων, ενώ το υστερομινωικό νεκροταφείο που ανασκάπτεται λίγο έξω απ’ τον οικισμό, αποτελεί απόδειξη της κατοίκησης του χώρου ήδη από την μινωική εποχή. Μια βόλτα στον Μαρουλά θα μεταφέρει το μυαλό και την καρδιά του επισκέπτη σε άλλες μακρινές εποχές. Εδώ θα νοιώσει κανείς να περπατά ανάμεσα στην ιστορία του τόπου. Φεύγοντας θα έχει εντυπωσιαστεί από τους βενετσιάνικους πύργους, τα τούρκικα κονάκια, τις πολυάριθμες εκκλησίες και ξωκλήσια, τις αμέτρητες αψιδωτές καμαρόπορτες (πορτάρες), τα στενά σοκάκια, το πλήθος των στερνών για τη συλλογή του βρόχινου νερού και φυσικά, το αγνό φυσικό περιβάλλον βουτηγμένο στον απέραντο ρεθεμνιώτικο ελαιώνα.

Όλα αυτά τα στοιχεία, με προσιτό τρόπο και συνοδευόμενα από εικόνες και σκίτσα, παρουσιάζονται στις 500 σελίδες του βιβλίου και τις 283 φωτογραφίες. Μέσα από την οργανωμένη παράθεση των στοιχείων ο αναγνώστης γίνεται κοινωνός ενός μαγευτικού ταξιδιού στο παρελθόν, ασφαλής οδηγός για το απρόβλεπτο μέλλον που προετοιμάζουν σήμερα για τον τόπο μας.

Στην πόλη των Χανίων το βιβλίο διατίθεται στα εξής δύο βιβλιοπωλεία: «ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ» του κ. Σκανδάλη, Πλατεία Κολοκοτρώνη 29 και στο βιβλιοπωλείο της κυρίας Ηλέκτρας ΠΕΤΡΑΚΗ, Χατζημιχάλη Γιάνναρη 68.

ΚΡΗΤΙΚΑ ΑΞΕΜΟΥΡΙΣΤΑ

Του Ανδρέα Λενακάκη

Εκδόσεις MYSTIS

Οι εκδόσεις MYSTIS (Α. Τσιντάρης & ΣΙΑ Ο.Ε.) βρίσκονται στην ευχάριστη θέση να ανακοινώσουν την κυκλοφορία του βιβλίου ΚΡΗΤΙΚΑ ΑΞΕΜΟΥΡΙΣΤΑ του Ανδρέα Λενακάκη.

Πρόκειται για μια συλλογή ελευθερόστομου λαογραφικού υλικού από την Κρήτη που καλύπτει μια χρονική περίοδο δύο αιώνων.

Σ’ έναν καλαίσθητο τόμο καταγράφεται το ελευθερόστομο λεξιλόγιο και οι εκφράσεις της κρητικής διαλέκτου, ελευθερόστομα τραγούδια, μαντινάδες, παροιμίες, ανέκδοτα, αινίγματα, παιχνίδια, πετσώματα, γητειές, παραμύθια, ευτράπελες αφηγήσεις, sms και γενικά όλες τις εκφάνσεις του αθυρόστομου λαϊκού λόγου.

Πιστεύουμε ότι πρόκειται για ένα έργο σταθμό στην κρητική λαογραφία και σημαντική συμβολή των εκδόσεων MYSTIS στη λαογραφική έρευνα.

Μέχρι σήμερα ο κρητικός ελευθερόστομος λόγος δεν είχε καταγραφεί από τους συλλογείς λαογράφους, οι οποίοι τηρούσαν και αυτοί την ίδια διακριτική απόσταση από το «άσεμνο». Το ελάχιστο λαογραφικό υλικό του είδους που έχει δει το φως της δημοσιότητας βρίσκεται διασκορπισμένο σε προσωπικές συλλογές τοπικού χαρακτήρα. Αυτό το επιστημονικό κενό της κρητικής λαογραφίας έρχονται να καλύψουν οι ηρακλειώτικες εκδόσεις MYSTIS με την τελευταία έκδοσή τους με τίτλο «ΚΡΗΤΙΚΑ ΑΞΕΜΟΥΡΙΣΤΑ».

Ο συγγραφέας του βιβλίου, φιλόλογος Ανδρέας Λενακάκης, συγκέντρωσε σε έναν τόμο πρωτογενές υλικό, αποτέλεσμα πολυετούς καταγραφής, και υλικό ερανισμένο από άλλες εκδόσεις, στις οποίες ρητά αναφέρεται ως τόπος καταγραφής η Κρήτη.

ΟΡΟΠΕΔΙΟ ΛΑΣΙΘΙΟΥ Το αιολικό πάρκο των θεών

Γιώργος Εμμ. Χατζάκης


Το Οροπέδιο Λασιθίου, είναι ένας τόπος ευλογημένος  με πλούσιο φυσικό, ιστορικό και πολιτιστικό πλούτο!   Ένα αληθινό παρθένο κομμάτι γης, μια από τις ποιο γοητευτικές και φυσικές γωνίες που έχει να παρουσιάσει ολόκληρος ο πλανήτης μας.
     Δεν είναι άλλωστε τυχαίο ότι αυτό το μέρος επιλέχτηκε, κατά την μυθολογία, για να γεννηθεί ο μεγάλος θεός Δίας, ο πατέρας των θέων και των ανθρώπων, στο σπήλαιο του ψυχρού ή Δικταίο άντρο, στο μυθικό και ιερό βουνό της Δίκτης του οροπεδίου Λασιθίου.
     Τόπος, που αποτέλεσε ¨Μήλο της Έριδος¨ για πολλούς κατακτητές από την μινωική εποχή  μέχρι και την Τουρκοκρατία.
     Στην δεκαετία του 1950 και μετά στο Οροπέδιο Λασιθίου, αναπτύχθηκε το πρώτο, μεγαλύτερο και ομορφότερο Αιολικό Πάρκο του κόσμου, σε μια εποχή και περιοχή όπου τα διαθέσιμα υλικά και τεχνολογίες ήταν περιορισμένα και σε ποσότητα και σε ποικιλία, για να υπηρετήσουν τον απλό αγρότη, δένοντας αρμονικά με το περιβάλλον και αποτελώντας ένα πρωτόγνωρο θέαμα.
     Δυστυχώς, σήμερα, ο Λασιθιώτικος κάμπος δεν θυμίζει σε τίποτα το ένδοξο παρελθόν του, τα κουφάρια των μύλων όρθια, πλαγιαστά ή πεσμένα κάτω θρηνολογούν για το κατάντημα τους και μόνο οι διηγήσεις από τους παλιούς ανθρώπους και από φωτογραφίες μπορούμε να φανταστούμε αυτό που υπήρχε.
     Ο τεχνολόγος μηχανικός  Γιώργος Εμμ. Χατζάκης, γεννήθηκε και μεγάλωσε σε αυτόν τον τόπο, και από μικρός έμαθε και έζησε τους μύθους του Οροπεδίου!
     Στο βιβλίο του, με τίτλο το  ¨Οροπέδιο Λασιθίου: Το Αιολικό Πάρκο των Θεών¨, μας πηγαίνει μια βόλτα στην πλούσια ιστορία του Οροπεδίου, μας διηγείται ιστορίες και μύθους,  αλλά ταυτόχρονα καταθέτει και μια αξιόλογη πρόταση αναστήλωσης του αιολικού πάρκου, έχοντας μάλιστα πάρει και δίπλωμα ευρεσιτεχνίας για αυτή την πρόταση.