ΕΞΟΥΣΙΑ ΚΑΙ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ

Κοκκινάκης Γιάννης
Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης
 Η συγκρότηση των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής, 1776-1789

Το τελευταίο τρίτο του 18ου αιώνα οι λευκοί κάτοικοι των βρετανικών αποικιών της Βορείου Αμερικής κλήθηκαν να σταθμίσουν, αφενός, το κόστος που θα είχε η απαγκίστρωσή τους από ένα «σύστημα» εξουσίας και η σύγκρουσή τους με μια ισχυρή κυβέρνηση και, αφετέρου, το αντίτιμο της υποταγής σε αυτήν και της απώλειας των ελευθεριών τους. Σήμερα, γνωρίζοντας την απάντηση που έδωσαν στα διλήμματα της εποχής τους καθώς και τις συνθήκες που οδήγησαν στη συγκρότηση των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής, η απόφαση που έλαβαν, να εγκαταλείψουν τη θαλπωρή αλλά και να απαλλαγούν από τον επικίνδυνο εναγκαλισμό μιας αυτοκρατορίας, φαίνεται δικαιωμένη.

Η μελέτη αυτή επιχειρεί να αναλύσει τη διαδικασία με την οποία επήλθαν βαθιές κοινωνικές ρήξεις και αλλαγές στις νοοτροπίες των ανθρώπων, την οποία συχνά περιγράφουμε ως «η Αμερικανική Επανάσταση». Στο επίκεντρό της δέσποζαν ζητήματα που σήμερα έχουν τεθεί στο περιθώριο, όπως η άνιση αντιπροσώπευση ως αποτέλεσμα μη δημοκρατικών εκλογικών συστημάτων. Το γεγονός αυτό καταδεικνύει την απόσταση που είμαστε υποχρεωμένοι να διανύσουμε για να επανακαθορίσουμε τα διακυβεύματα της πολιτικής. Οι κοινωνικές δυνάμεις που στήριξαν την Επανάσταση και, στη συνέχεια, διαχειρίστηκαν το νέο κράτος, δεν είχαν ούτε την ίδια προέλευση ούτε παρόμοιους στόχους. Το ρήγμα, πάντως, που προκάλεσε η δράση των απλών ανθρώπων, ακόμη και όταν αυτοί υποχώρησαν υπό το βάρος των νέων δομών εκμετάλλευσης που διαμορφώθηκαν στις πρώην αποικίες, δεν έκλεισε με τη δημιουργία μιας νέας έννομης τάξης. Η εξουσία που συγκροτήθηκε στην Ηνωμένες Πολιτείες όφειλε, έστω και τυπικά, να λογοδοτεί στον λαό που την εντέλλεται. Σε εποχές, πάντως, όπου συνειδητοποιείται η δυναμική της συλλογικής δράσης, οι πολίτες είναι πιθανό να μην αρκεστούν στους τύπους των πολιτικών δικαιωμάτων, αλλά να προχωρήσουν και στην ουσία της πολιτικής διεκδίκησης.

ΤΟ ΣΚΑΝΔΙΝΑΒΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ, αποτελεσματικότητα και αλληλεγγύη, συναίνεση και θεσμικός πειραματισμός

Μαίρη Χίλσον
Μετάφραση: Νίκος Κουμπιάς
επιμέλεια: Θάνος Σαμαρτζής

Η Σκανδιναβία είναι μια σχετικά μικρή και αραιοκατοικημένη περιοχή στο βόρειο περιθώριο της Ευρώπης. Επί αιώνες, και μέχρι σχετικά πρόσφατα, τις σκανδιναβικές χώρες μάστιζαν η φτώχεια κι η μαζική μετανάστευση στο εξωτερικό. Ωστόσο, από τα μέσα του 20ού αιώνα, η Σκανδιναβία αποτελεί αντικείμενο παγκόσμιου θαυμασμού.
Το διεθνές ενδιαφέρον επικεντρώνεται κυρίως στο περίφημο σκανδιναβικό μοντέλο, όπως αυτό εκφράζεται στα πεδία της πολιτικής, της οικονομίας, της κοινωνικής πρόνοιας και των διεθνών σχέσεων. Το σκανδιναβικό μοντέλο είναι σήμερα συνώνυμο της οικονομικής αποτελεσματικότητας, της πολιτικής συναίνεσης και της κοινωνικής αλληλεγγύης, υπό την εγγύηση και στενή καθοδήγηση του κράτους. Η επιτυχία του μοντέλου οδήγησε και τις πέντε σκανδιναβικές χώρες ― Σουηδία, Δανία, Φινλανδία, Νορβηγία, Ισλανδία― στην επίτευξη ενός πολύ υψηλού βιοτικού επιπέδου, σε συνθήκες κοινωνικής ειρήνης.
Παρά την επιτυχία του, το σκανδιναβικό μοντέλο υφίσταται στις μέρες μας τις πιέσεις της παγκοσμιοποίησης, της δημογραφικής γήρανσης και της μετανάστευσης. Αρκετοί θεωρούν ότι είναι μοιραίο να παρακμάσει. Για πολλούς, όμως, η ευελιξία που έχει επιδείξει έως τώρα αποτελεί εχέγγυο για το μέλλον ― κι αυτό, χάρη στον μοναδικό σκανδιναβικό συνδυασμό ιδεαλισμού και πρακτικού πνεύματος. Το παρόν βιβλίο μελετά τα κύρια γνωρίσματα του σκανδιναβικού μοντέλου και πώς αυτά εξελίχθηκαν την τελευταία πεντηκονταετία, ενώ ταυτόχρονα εξετάζει τις μελλοντικές προοπτικές του.